لوح سپید

نظریات دربارهٔ چیستی انسان، امروزه از زبان فرهنگ‌پژوهان، انسان‌شناسان، روانشناسان و روانکاوان، پزشکان، محققان حوزه‌های مختلف علوم انسانی و جامعه‌شناسان -و نه صرفا و فقط فلاسفه- بیان می‌شود. و شاید بتوان مخرج مشترک بسیاری از این گفتما‌نهای تقریبا متفاوت و سرشار از بدایع و نکات گوناگون را در یک جمله خلاصه کرد؛ این که اکثریت آن‌ها معتقدند: «بشر ذات ندارد.» به بیانی دیگر، بیشتر آنها سخن جان لاک را بازگو می‌کنند که می گفت: «انسان لوح سپید است.»

استیون پینکر، استاد روانشناسی تکاملی دانشگاه هاروارد و زبانشناس و دانشمند علوم شناختی، حدود ده سال پیش کتابی به نام لوح سپید نوشت که عنوان فرعی‌اش «انکار مدرن ذات بشر» است.

این کتاب چندی پیش به فارسی ترجمه و منتشر شد. موضوعات مطرح شده در کتاب لوح سپید از سنخ روانشناسی تکاملی است و روانشناسی تکاملی ترکیبی از دو علم زیست‌شناسی تکاملی و روانشناسی شناختی است که مکمل همدیگر برای شناخت رفتار انسان هستند تا به زعم خود به توصیفی علمی و کاملی از ماهیت انسان و نحوهٔ رفتارش دست یابند. روانشناسان تکاملی مغز را به مثابهٔ ماشینی فیزیکی تلقی میکنند که برنامه‌ای به نام ذهن را اجرا می‌کند.